"Mijn klas opnieuw voltallig, of niet?"

Helena van Bednet: "Een klas waar leerlingen tegelijk les volgen in het klaslokaal of van thuis, het is een bijzondere ervaring, voor sommigen een ware uitdaging. Je kan als leerkracht iets betekenen voor die groep kinderen of jongeren, waar ze ook zijn. Ze zitten samen,  zoeken verbinding met hun klasgroep en horen erbij.  Dezelfde uitleg krijgen, dezelfde grapjes horen en actief kunnen deelnemen, geven het gevoel ‘ik tel echt mee!’ De eerste stap zal de moeilijkste zijn.  Maar eens je voelt welke ‘vibe’ je krijgt in een klas waar iedereen betrokken wordt,  vind je zeker de goesting om verder aan de slag te gaan."

Consulenten hebben veel ervaring in het begeleiden van leerkrachten bij het organiseren van synchroon internetonderwijs voor leerlingen die van thuis, via de computer, mee de les volgen. 

Je vindt hier  alvast een aantal tips  op een rijtje. 

Heb je nood aan iemand die met jou overloopt waar je best allemaal aan denkt, wil je verdere vragen stellen of wil je eens horen hoe andere leerkrachten dit aanpakken? Chat of mail met een consulent. 

Voorbereiding - praktisch

  • Maak duidelijke afspraken met de leerling of ouders, op welke momenten hij de lessen in de klas virtueel zal volgen. Volgt hij alle lessen, specifieke vakken of enkel bepaalde instructiemomenten? Maak indien nodig een specifieke planning of lessenrooster op. Dat geeft duidelijkheid voor jou én voor de leerling(en) thuis. Stem ook goed af met collega’s indien een leerling meerdere vakken bij meerdere collega’s online zal volgen. Hou daarbij rekening met de context waarin de leerling thuis blijft (ziekte, geplande therapieën, Sticordi-maatregelen, gezinssituatie, …).
  • Spreek vooraf met de leerling of ouders  af hoe je snel met elkaar contact kan leggen tijdens de les (smartschool, whatsapp, sms, …),  bijvoorbeeld  wanneer er een technisch probleem is of  wanneer de leerling toch niet zal deelnemen ook al was dit gepland. 
  • Bezorg documenten, links, eventuele filmpjes die je zal gebruiken, … vooraf aan de leerling die thuis mee volgt.
  • Gebruik van aanschouwelijk materiaal: overweeg of het zal lukken om dit te tonen via de camera. Misschien is het nodig om het materiaal vooraf aan de leerling(en) thuis te bezorgen? (een prentenboek, een landkaart, bepaalde verpakkingen, …)
  • De afspraken die je in de klas maakt, gelden ook voor de leerling(en) thuis. Bijv. vinger opsteken, naar het toilet gaan, eten en drinken tijdens de les, … Zijn er toch bepaalde afspraken die je wil aanpassen voor de leerling(en) thuis? Bespreek dit best vooraf met hen.
  • Niet elke leerling die van thuis mee de lessen volgt, vindt het even gemakkelijk om via de computer in beeld te komen, aan het woord te komen of actief vragen te stellen. Jij kent je leerlingen het beste. Bespreek indien nodig vooraf met de leerling hoe hij liefst betrokken wil worden, hoe je het actief deelnemen eventueel kan opbouwen, … 
  • Hou rekening met ieders persoonlijkheid en draagkracht. Een nieuwe situatie vraagt gewenning voor iedereen. Geef jezelf en de leerlingen de kans om te groeien, om in stapjes te werken, om afspraken bij te sturen, … 

Voorbereiding - inhoudelijk 

  • Inhoudelijk kan je je ‘normale’ lesvoorbereidingen behouden, ook wanneer er een leerling virtueel mee volgt. Variatie in werkvormen, afwisseling tussen inspanning en ontspanning, meer ludieke werkvormen of bewegingstussendoortjes,  … ze zijn belangrijk en motiverend voor élke leerling.
  • Een volledige of zelfs halve dag virtueel les volgen, is behoorlijk vermoeiend voor een leerling. Bekijk vooraf welke klas- of lesmomenten zeker belangrijk, interessant of leuk zijn om mee te volgen. Kies niet enkel voor puur leerstofgerichte aspecten maar besteed ook zeker aandacht aan groepsvormende en sociale lesmomenten in de klas.  Welke lesonderdelen kan je eventueel vervangen door of aanvullen met een asynchroon aanbod voor de leerling(en) thuis? (bijv. filmpjes laten bekijken, zelfstandig werk, …)  
  • Voorzie je bepaalde werkvormen (groepswerk, hoekenwerk, contractwerk, duowerk, …)? Denk vooraf na hoe je dit kan organiseren wanneer er leerlingen in de klas én thuis mee volgen. Kunnen leerlingen in de klas rond de computer zitten om samen te werken met de leerling(en) thuis? Is het mogelijk om de computer  in de klas te verplaatsen zodat de leerlingen thuis ook kunnen ‘verhuizen’ van hoek naar hoek? Kan een leerling thuis ook kiezen met wie hij zal samenwerken in duowerk? Kan de computer bij een kringgesprek mee in de kring geplaatst worden? ...
  • Voorzie voor de leerling(en)  thuis, opdrachten voor tussendoor. Thuis moet soms meer gewacht worden en is er minder directe interactie met klasgenoten mogelijk als afleiding.

Klaar voor de les?

  • Waar zet je jouw computer in de klas? Denk na of de leerling thuis vooral jou, het bord of de klas moet kunnen zien. Voor de leerling thuis is het altijd fijn om zoveel mogelijk van het hele klasgebeuren te kunnen volgen.
  • Kan je beschikken over 2 computers/laptops in de klas? Dat kan handig zijn om 1 computer achteraan of tussen klasgenoten te zetten zodat de leerling thuis de klas en het bord kan zien. De 2de computer kan je vooraan zetten bij jou als leerkracht en gebruiken om bijv. je scherm te delen.

Tijdens de les

  • Verwelkom de leerling(en) thuis net zoals je dat doet met je leerlingen in de klas. Dat geeft hen meteen het gevoel dat ze erbij horen en dat de les begonnen is. 
  • Vraag de leerling(en) thuis hun microfoon af te zetten als ze gewoon mee volgen en niet moeten praten. (dat voorkomt storende geluiden, ruis op de verbinding, …)
  • Check bij de leerling(en) thuis of ze een goed beeld hebben om mee te kunnen volgen. Verplaats de computer -indien mogelijk- zodat de leerling thuis jou, het bord of de klas beter kan zien.
  • Praat als leerkracht alsof er een hardhorige leerling volgt: luid, duidelijk en niet te snel. Herhaal regelmatig (bijv. pagina’s van handboeken of werkboeken).
  • Herhaal vragen die klasgenoten stellen en antwoorden die klasgenoten geven.
  • Laat de leerling(en) thuis ook aan het woord komen, net zoals de leerlingen in de klas.
  • Let er op, om geen instructies of uitleg te geven wanneer klasgenoten in de klas aan het rommelen of praten zijn. Een leerling thuis hoort immers door het geroezemoes of lawaai de echt belangrijke informatie niet of niet goed. 
  • Indien je op het bord noteert: probeer - in de mate van het mogelijk- luidop te zeggen wat je opschrijft. Een leerling die virtueel  les volgt, kan niet altijd (goed) lezen wat er op het bord geschreven wordt.
  • Deel -indien mogelijk- je computerscherm met de leerling(en) thuis.
  • Stel regelmatig vragen om af te toetsen of iedereen kan volgen, ook de leerling(en) op afstand.
  • Houd de leerling(en)  op afstand in het oog, volg lichaamstaal en gezichtsuitdrukking, net zoals je dit doet bij leerlingen in de klas.

En ten slotte… 

  • Via de computer les volgen is voor een leerling soms vermoeiender, dus durf de connectie te onderbreken bij individueel werk en spreek een nieuw moment af om terug verbinding te maken.
  • De leerling(en) thuis hebben ook nood aan sociale contacten met hun klasgenoten. Speeltijden, middagpauzes en zelfs overgangsmomenten tussen lessen zijn ideaal voor meer informele gesprekken tussen klasgenoten en de leerling(en) thuis. 
  • De klasgenoten kunnen jouw partner zijn om alles te organiseren: ze kunnen helpen bij de techniek (bijv. aanzetten computer, delen van documenten), bij de communicatie met de leerling thuis, maar zeker ook bij inhoud en werkvormen (bijv. zet een klasgenoot aan de computer om uitleg te geven of samen een oefening te maken met de leerling(en) thuis).
  • De eerste lessen zullen heel wat inspanningen vragen van jou als leerkracht om alles vlot te organiseren. Het is normaal dat niet alles wat je gepland had even goed verloopt. Bouw stap voor stap op, stuur bij, wees geduldig, maar blijf zeker ook nieuwe dingen uitproberen.